STRATEJİ- Kısa Bir Giriş- Şevki Hacıoğlu
Satranç, “strateji ve taktik geliştirme yöntemidir” demekle stratejiye giden yol da açılmış oldu. Kısaca değinelim.
Savaşlar genellikle ganimetler için yapılır. Toprak, petrol, para.Kısaca yeraltı ve yerüstü kaynaklara sahip olmak için. Savaşların kazanılması ise, strateji, taktik ve manevra gibi unsurları kapsar.
MÖ. 4. yüzyılda yaşamış Çinli düşünür Sun Tzu’n ‘Savaş Sanatı’ adlı kitabı bu konuda bize önemli bir kaynaktır. “Stratejisi olmayanlar yenilmeye mahkumdur.” “Bütün savaşları çarpışarak kazanmak ustalık değildir, ustalık, rakibinin direncini çarpışmadan kırmaktır.” Kısaca, önemli olan zaferdir, inat değil der Sun Tzu.
Her strateji, görünmez ve anlaşılmaz ilkesine dayanır. MÖ 7. Yüzyılda kabile savaşlarını yansıtan Hint destanı Mahabarata’da bir Brahman (savaşçı-rahip) şöyle der: “Bugün öyle bir savaş düzeni kuracağım ki tanrılar bile içine giremeyecek! ” Strateji, zaman, mekan ve güce dayanır. Şunu anlıyoruz ki en iyi strateji güçlü olmaktır, hem genel olarak hem de sonuç yerinde. Mükemmel bir strateji, ağır bir çarpışmaya girmeden sonuca odaklıdır. Tabi burada zamanlama ve risk faktörü devrededir. Strateji: Kansız zafer. Taktik: Kanlı zafer olarak nitelenir.
Bu noktada ölümcül savaş alanını bırakıp oyun alanına dönüyoruz.
Oyunlar, bulunduğumuz anı keyifli hale getirmek ve ondan zevk-keyif almak için oynanır. “Oyun yaşamın pazar gününü temsil eder”
Bir zihin sporu olarak savaştan esinlenerek icat edilen satranç oyununda strateji, askeri ve politik alandaki strateji deyimiyle eşanlamlı olarak kullanılır. Satrançta strateji, rakip şahı mat edebilmek için, ilk hamleden son hamleye kadar şahı, veziri, kaleler, filler, atlar ve yürüyen erleriyle, bu figürleri en iyi şekilde kullanıp yönetebilmektir. Taş yerine figür diyoruz çünkü, her figür değişmeye ve değiştirmeye hazır figüran rolündedir.
Satranç oyununda stratejinin en kötü düşmanı saattir. Zamanı daralan oyuncu, uzun vadeli stratejiyi terk edip kısa taktik hamlelerle yetinmek zorunda kalır. Ek olarak Polonyalı satranç ustası S. Tartakower’ın anlamlı sözlerini katalım. Şöyle der “Taktik, yapacak bir şey olduğunda ne yapılması gerektiğini bilmektir, strateji yapacak hiçbir şey olmadığında ne yapılması gerektiğini bilmektir. “Daha anlaşılır olması açısından, ilk dünya satranç şampiyonu Wilhelm Steinitz’ın (öl. 1900) stratejiyle ilgili sözleriyle bitirelim. “Eğer kendinize bir hedef belirlemişseniz, bu hedefi nasıl elde edebileceğinizi tasarlamışsanız sizin de bir stratejiniz olduğu söylenebilir.”
Savaş alanlarının değil, oyun alanlarının şenlendirdiği bir dünya olması dileğimle.
