SATRANÇTA DÜNYA ŞAMPİYONLUĞU VE AÇMAZLAR-1- Şevki Hacıoğlu

7. yüzyılda Hindistan’ın dört bölgeye -krallığa- ayrılmasıyla ortaya çıkan “Dört Kral” oyunu Çaturanga, günümüzde satranç adıyla oynanan Dünya Şampiyonlarının kral olduğu popüler bir oyundur.

Ünvan maçları her oyuncunun -sporcunun- ilgisini çekmiştir. Benim ilgimi çeken ise, bugünden bakıldığında görülen açmazlardır.

Satrancın temel taktiklerinden biri olan açmaz, açmazlara ait en güzel örnek oyun P. Morphy ( ölm. 1884) – Kont İsouard karşılaşmasıdır. Morphy, ülkesi ABD’den çıkıp Avrupa’nın satranç ustalarına üstünlüğünü kabul ettirir. İlk resmi olmayan Dünya Şampiyonu olarak bilinir. Açmazın baskı unsuru olarak nasıl kullanıldığını örnek olarak verelim:

P. Morphy – Kont İsourad, (Philidor Savunması) Paris 1858

1. e4 e5 2. Af3 d6 3. d4 Fg4?
   Siyahlar filini g4’sürerek f3’teki atı açmaza alır.
2. dxe5 Fxf3 5.Vxf3 dxe5 6. Fc4 Af6 7. Vb3! Ve7 8. Ac3 c6 9. Fg5!
   Morphy f6’daki atı açmaza alır. Siyahın f6 atı hareketsiz kalır, kıprdarsa vezir e7 düşer.
   9… b5 10. Axb5! cxb5 11. Fxb5+ Abd7 12.0-0-0!
   Morphy uzun rok atıp d hattındaki kalesini d7’deki at üzerinde açmaza dahil eder. d7’deki at tam anlamıyla “çifte açmaz” altındadır.
   12… Kd8 13. Kxd7! Kxd7 14. Kd1!
   Morphy açmazdaki d7 noktasına yeni bir kale ekler.
   14… Ve6
   Siyahlar f6 atını açmazdan kurtarır. 15-Fxd7+ Axd7
   16.Vb8+!! Ab8
   At veziri almak zorunda, çünkü açmazdan kurtulmuştur. Ancak şah savunmasızdır.17-Kd8 şahmat

İlk Resmi Şampiyon Steinitz’in (Avusturya, Macaristan İmparatorluğu/ ABD) Zukertort (Polonya/Britanya) ile maçı 1886 yılında 10 galibiyet üzerinden oynandı. ( İki rakip arasında gerçekleşen bir dizi oyuna “maç”, birçok oyuncunun yer aldığı katılıma ise “turnuva” diyoruz ). Beraberlik skora puan olarak yansımıyordu. Maçın skoru 9 – 9 olması durumunda maç berabere bitmiş sayılacak, şampiyonluk ünvanı verilmeyecektir. Steinitz , +10 -5 =5 sonucu ile kazanıp İlk Dünya Şampiyonu oldu. Dünya Satranç Şampiyonası’nı yeni bir statüye-toplum içindeki yerini -konumunu- belirlemek için çaba gösteren V. Steinitz, H. J. Zukertort ile oynadığı ve kazandığı maçtan sonra kendini İlk Dünya Satranç Şampiyonu ilan etmiştir.

Steinitz, şampiyonluk ünvanını beş yıl koruyabildi. 1894 te Steinitz-Lasker ünvan maçı yirmi oyun üzerinden oynandı.

Lasker (Almanya), +10 -5 =4 sonucuyla kazandı ve yeni dünya şampiyonu oldu. 1896-97 de Lasker-Steinitz ünvan için karşılaştı, maç on galibiyet üzerinden oynandı. Lasker, +10 -2 =5 sonucu ünvanını korudu.
1910 yılında Lasker- Carl Schlechter (Avusturya, Macaristan İmparatorluğu) ünvan maçı için karşı karşıya geldi. Maç on oyun üzerinden oynandı. Lasker, +1 -1 =8 eşitliği sağlayıp ünvanını korudu.

Son oyun-10. oyun- berabere bitseydi ne olurdu? Şampiyonluk tüzüğüne göre, Schlechter’ın iki puanlık bir fark atması gerekiyordu. Buna ne denir? Kralın olduğu yerde kralın hükmü geçerliydi. O dönemde FIDE ortada yoktu.

1921 yılında Lasker – J. Capablanca unvan maçı yirmi oyun üzerinden oynandı. Capablanca (Küba), +4 =10 sonuçla yeni dünya şampiyonu oldu. Capablanca, 8 yıl boyunca turnuvalarda 1916-1924 yılları arasında tek bir maç kaybetmedi.

Emmanuel Lasker (Almanya), şampiyonluk ünvanını 27 yıl korudu ve bu rekor kırılamadı. Lasker, 1941 de hayata veda ettiğinde son sözleri; “konig des shach” (satrancın kralı) olmuştu, haklıydı. “En iyi hamlenin rakibi en rahatsız eden hamle” olduğunu söyleyen Lasker, satranca psikolojik yaklaşımın öncüsüdür. “Tahtayla değil insanla oynayın” demiştir.

27 yıl satrancın krallığını yapan E. Lasker’in güzel bir oyununu görmeden olmaz.

Lasker’ın ünlü fil çifti fedası:
Lasker -J.H.Bauer, 1889- Bird Açılışı
1.f4 d5 2. e3 Af6 3. b3 e6 4. Fb2 Fe7 5. Fd3 b6 6. Ac3 Fb7 7. Af3 Abd7 8.0-0 0-0 9. Ae2 c5 10. Ag3 Vc7 11. Ae5 Axe5 12 Fxe5 Vc6 13. Ve2 a6 14. Ah5 Axh5 15. Fxh7+! Şxh7 16. Vxh5+ Şg8 17. Fxg7!! Şxg7 18. Vg4+ Şh7 17. Kf3! e5 20. Kh3+ Vh6 21. Kxh6+ Şxh6 22. Vd7! Ff6 23. Vxb7 Şg7 24. Kf1 Kab8 25. Vd7 Kfd8 26. Vg4+ Şf8 27. fxe5 Fe7 28. e6 Kb7 29. Vg6 Fd6 30. Kxf7+ Kxf7 31. Vxf7+ mat.

E.Lasker – Carl Hartloup, 1904
Fil Açılışı

1.e4 e5 2.Fc4 Ac6 3. Af3 Af6 4. d4 exd4 5.0-0 Axe4 6.Ke1 d5 7. Fxd5 Vxd5 8. Ac3 Vd8 9. Kxe4+ Fe6 10. Axd4 Axd4 11. Kxd4 Vc8 12. Ff4 Fe7 13. Ab5 Fd8 14. Kxd8+ Vxd8 15. Axc7+ Şe7 16. Ve1 Vc8 17. Vb4+ Şf6 18. Vc3+ Şe7 19. Vc5+ Şd8 20. Kd1+ Fd7 21. Ae6+ Şe8 22. Axg7+ Şd8 23. Fg5+ f6 24. Fxf6+ mat.

Londra Kuralları

1922 yılında Londra turnuvasının yapıldığı dönemde, dönemin genç ustaları, J. R. Capablanca, A. Alekhine, E. Bogoljubov, G. Maroczy, R. Reti, A Rubinstein, S. Tartakower ve M. Vidmar, Dünya Satranç Şampiyonluğu maçlarının standart bir kurala bağlanması amacıyla “Londra Kuralları” nı (London Rules) imzaladılar. Bu kurallar kısaca şunlardı:
6 galibiyete ulaşan ilk oyuncu şampiyon unvanına sahip olur. Meydan okuyan oyuncunun 10 bin dolarlık ödül fonunu garantilemesi gerekir. Maçlar için toplam oyun sayısı yoktur. Maç 6 galibiyete ulaşana kadar sürer

3. Dünya Şampiyonu J. Capablanca 1927 yılında satranç fanatiği A. Alekhine (Rusya/Fransa) ile ünvan için karşı karşıya geldi. Satranç fanatiği diyoruz çünkü, Alekhine o güne kadar 50.000 satranç partisi oynadığını belirtmişti ve satranca gönülden bağlıydı. Capablanca-Alekhine maçı, “Londra Kuralları” na göre 6 galibiyet üzerinden oynandı. Beraberlikler skora yazılmıyordu. Fakat “5-5 eşit olduğu durumda şampiyon unvanını koruyordu.” Bu madde “Londra Kuralları”nda yoktu.
Bu kural-dışı hamlede 5 galibiyete erişen şampiyon (Capablanca) ünvanını korumuş oluyor, meydan okuyanın ise (Alekhine), maçı kazanabilmesi için 6-4 sonuçla bitirmesi gerekiyordu. Kralın yasası! Sonuçta,

Alekhine maçı +6 -3 =25 sonuçla kazanır ve 4. Dünya Satranç Şampiyonu ünvanına sahip olur.
Maçı kaybeden Capablanca, Alekhine ile bir daha ünvan için maç yapma fırsatını bulamadı. 1942 yılında satranç kulübünde maç izlerken kalp krizi sonucu yaşama veda etti.

A. Alekhine, ünvan maçı için E. Bogolyubov ile 1929 ve 1934 yıllarında karşı karşıya gelirler. 30 oyun üzerinden gerçekleşen maçları Alekhine +11 -5 =9 ve +8 -3 =15 sonuçla kazanır unvanını korur.
Alekhine, 1935 yılında gerçekleşen A. Alekine-M. Euwe (Hollanda) ünvan maçı 30 oyun üzerinden planlanır. Unvanı kazanmak için en az 6 galibiyet olması ve 15,5 puana ulaşılması şartı konur. Beraberlikler puanlamaya dahil edilir. 15-15 eşitlik durumda ünvan şampiyonda kalır kuralı getirilir.
M. Euwe, maçı 15,5 -14,5 kazanır ve yeni dünya şampiyonu olur.
Alekhine, anlaşma gereği saklı tuttuğu rövanş hakkını kullanır ve 1937 yılında M. Euwe-Alekhine ünvan için satranç tahtasında karşı karşıya gelirler. Maç 30 oyun üzerinden oynanır ve aynı şartlar uygulanır. Alekhine, 15,5 – 9,5 sonuçla kazanır ve yeniden ünvanın sahibi olur. Maks Euwe 1970 – 1978 yıllarında FIDE başkanlığı da yapmıştır.

FIDE (Uluslararası Satranç Federasyonu)

2. Dünya Savaşı’nın (1939-1945) başlamasıyla ünvan maçları ertelenmiş, fakat Alekhin 1946 yılında vefat edince ünvanı da öbür tarafa götürmüştü. Alekhine’in mezarı Paris’tedir ve mezar taşında satranç tahtası figürü yer alır. Alekhin’den boşalan krallık tahtını doldurmak amacıyla Sovyet Rusya (SSCB), FIDE’ye üye olur. FIDE artık Dünya Satranç Federasyonu’dur, organizeyle satranç dünyasında otorite durumuna gelir.

Uluslar Arası Satranç Federasyonu FIDE’nin genel merkezi Lozan İsviçre’dedir.
FIDE’nin kuruluş tarihi 20 Temmuz 1924 Paris/Fransa. Bu tarih her yıl “Dünya Satranç Günü” olarak kutlanır. FIDE’nin sloganı “Gens una sumus” Latince “Biz Bir Aileyiz”.
Görevi: Oyun kurallarını belirler. Oyuncuların kuvvet derecelerini belirler. (Elo puanı)
Ünvan verir ve turnuva organizasyonlarıdır. Not : 1924 yılında Paris’te kurulan uluslararası satranç Federasyonu (FIDE), 1927 unvan maçında var olsa da henüz ne finansal ne de idari bir güce sahip değildi.

FIDE, 1948 yılında, dünya birincisini saptamak, ortaya çıkarmak için, o dönemin en güçlü 6 oyuncusunu, Botvinnik, Smyslov, Reshevski, Keres, Euwe ve Ruben Fine’ı davet eder. Döner Sistemli 6’lı turnuva düzenler. R. Fine katılamaz, turnuva “Beşler Turnuvası” adıyla satranç tarihine geçer.

Turnuvayı 14 puanla bitirip en yakın rakibi Smyslov’a 3 puan fark atan Botwinnik, yeni Dünya Şampiyonu olur. Satranç bundan sonra SSCB’nin milli sporudur.

M. Botvinnik’in Dünya Şampiyonu olmasıyla, Sovyet Rusya’nın satranç imparatorluğu dönemi başlar. Botvinnik (ölm. 1995) kurduğu satranç okuluyla, Karpov, Kasparov, Kramnik’ i dünya şampiyonları sahnesine çıkarmıştır. Ardından V. Smyslov (SSCB), M. Tal (SSCB- ölm. 1992), T. Petrosyan (SSCB-ölm. 1984), B. Spasski (SSCB) ile SSCB, dünya şampiyonluğunu tekeline alır.

FIDE, dünya şampiyonluğu ünvan maçı kurallarını standart uygulama durumuna getirir. Ünvan maçı, 24 oyun üzerinden oynanır. Beraberlikler skora dahil edilir. 12,5 puana ulaşan oyuncu maçı kazanır. 12 – 12 eşitlik durumunda mevcut şampiyon unvanını korur. Sağlık ve mola-dinlenme-hakkı: Her iki oyuncu için geçerli olmak üzere, bir doktor raporu sunarak, maçı kısa süreliğine erteleme (dinlenme-mola) hakkı bulunuyordu.

Satrançta Sovyet İmparatorluğu (SSCB) Dönemi
1951 yılında, M.Botvinnik – D.Brostein ünvan maçı bu kurallarla planlanır. 24 oyun üzerinden oynanan maçı, M.Botvinnik, +5 -5 =14 sonuçla 12-12 skorla kapanır. Botvinnik ünvanını korur.
1954 yılında Botvinnik – Smyslov ünvan maçı için karşı karşıya gelir. Botvinnik, +7 -7 =10 sonuçla 12-12 skorla ünvanını korur.
1957 yılında, kural gereği, Smyslov rövanş hakkını kullanır. Botvinnik – Smyslov ünvan maçını Smyslov, +6 -3 =13 sonuçla 12,5 – 9,5 skorla kapatır ve yeni Dünya Şampiyonu olur.
1958 yılında bu kez Botvinnik rövanş hakkını kullanır. Smyslov – Botvinnik ünvan maçını Botvinnik, +7 -5 =11 sonuçla 12,5-10 skorla kazanır ünvana yeniden sahip olur.
1960 yılında M.Botvinnik – M.Tall ünvan için karşı karşıya gelirler. Tall, +6 -2 =13 sonuçla 12,5 – 8,5 skorla kazanır. Tall yeni Dünya Şampiyonu olur.

FIDE kuralı gereği, Botvinnik bir yıl sonra rövanş maçı hakkını kullanır. Tall – Botvinnik ünvan maçını Botvinnik, +9 -5 =7 sonucu 13,5 – 8,5 skorla kazanır. Botvinnik ünvana yeniden sahip olur.

Botvinnik – Tall ünvan maçının 6. oyunu, ustalarca eleştirilse de Tall’ın en güzel oyunlarından biri kabul edilir. Psikolojik bir hamle olarak tarihe geçen 21… Axf4! dikkate değer. Bu oyunu görelim:

M.Botvinnik – M.Tall 1960, Moskova
İngilizAçılışına karşı Şah-Hint Savunması

c4 Af6 2. Af3 g6 3. g3 Fg7 4. Fg2 0-0 5. d4 d6 6. Ac3 Abd7 7.0-0 e5 8. e4 c6 9. h3 Vb6 10. d5 cxd5 11. cxd5 Ac5 12. Ae1 Fd7 13. Ad3 AXd3 14. Vxd3 Kfc8 15. Kb1 Ah5 16. Fe3 Vb4 17. Ve2 Kc4 18. Kfc1 Kac8 19. Şh2 f5! 20. exf5 Fxf5 21. Ka1 Af4! 22. gxf4 exf4 23. Fd2 Vxb2 24. Kab1 f3 25. Kb2? (25. Fxf3) fxe2 26. Kb3 Kd4! 27. Fe1 Fe5+ 28. Şg1 Ff4? (28… Kxc3 29. Kbxc3 Kd1 30. Kc4 Fb2 -+ Ragozin) 29.Axe2 Kxc1 30.Axd4 Kxe1+ 31. Ff1 Fe4 32. Ae2 Fe5 33. f4 Ff6 34. Kxb7 Fxd5 35. Kc7 Fxa2 36.Kxa7 Fc4 37. Ka8 Şf7 38. Ka7+ Şe6 39. Ka3 d5 40. Şf2 Fh4+ 41. Şg2 Şd6 42. Ag3 Fxg3 43. Fxc4 dxc4 44. Şxg3 Şd5 45. Ka7 c3 46. Kc7+ Şd4 47. Kd7+ Şe3 Botvinnik terk etti. 0-1

Tall’ın At fedası sorgulandığında Tall şu yanıtı vermiştir: “At fedası iyi bir hamleydi çünkü diğer tüm hamleler kötüydü”
1963 yılında, M. Botvinnik – T. Petrosyan ünvan maçı için karşı karşıya gelir. Petrosyan +5 -2 =15 sonuçla 12,5 – 9,5 kazanır. Yeni Dünya Şampiyonu olur.
1966 yılında, Petrosyan- Spasski ünvan maçında Petrosyan +4 -3 =17 ve 12,5 – 11,5 skorla kazanır unvanını korur.
1969 yılında Petrosyan – Spasski ünvan için tekrar karşılaşırlar. Spasski +6 -4 =13 sonucu maçı 12,5 – 10,5 skorla kazanır ve yeni dünya şampiyonu olur.

Demir lakaplı T. Petrosyan ünvanı 1966’da Spasski’ye karşı korudu ancak 1969’da yine Spasski’ye yenilerek şampiyonluğa veda etti. Spasski (SSCB/Fransa -ölm. 2025)

Ancak 1972 yılında ABD’li Bobby Fischer bu duruma kısa bir süreliğine son verir. Yirmi dört oyun üzerinden oynanan Spasski – Fischer ünvan maçını Fischer. +7 -3 =11 sonuçla kazanır ve Dünya Şampiyonu olur.

Soğuk Savaş döneminin iki süper gücü ABD ile Sovyet Rusya arasında yaşanan gerilim satrancın zirvesinde de yansımasını bulur.

B. Fischer’in FIDE ile yaşadığı kural anlaşmazlığı:

Fischer, şampiyon ünvanına sahip olduğu dönemde (1972-1974) FIDE’ye 1975’te A. Karpov’la karşı karşıya geleceği ünvan maçı için net şartlar sundu ve bu şartların pazarlığa kapalı olduğunu söyledi.

Fischer’in şartlar şunlardı:
Maç 10 galibiyet üzerinden oynanacak, beraberlikler puan olarak sayılmayacak, yalnızca galibiyetler dikkate alınacaktır. Maçı 10 galibiyet alan kazanacaktı. Maç için belirli bir toplam oyun sınırı olmayacaktı.

Kırılma noktası 9 – 9 eşitlik durumu :
Skor 9-9 olduğunda şampiyon (Fischer) ünvanını koruyacak, ancak ödül havuzu iki oyuncu arasında paylaşılacaktı.
FIDE ilk iki şartı kabul etti fakat 9-9 eşitlik kuralını reddetti. Çünkü bu kurala göre Karpov’un ünvanı alabilmesi için maçı 10-8 kazanması gerekiyordu. Fischer’in ünvanını korumak için 9 galibiyet yeterli olacaktı.
FIDE bu durumu meydan okuyan rakip Karpov’a karşı bir haksızlık olacağı kanaatine varmış, yaptığı oylama sonucu teklifi reddetmiştir.
Pazarlığa kapalı olduğunu belirten Fischer ünvan maçından çekilir.
Fischer’in maça çıkmayı reddetmesiyle FIDE, 1975’te A. Karpov’u hükmen Dünya Şampiyonu ilan etti.

Rövanş Maçı Fischer Kurallarıyla Oynandı

Fischer sonraki yıllarda gözlerden uzak yaşadı. 20 yıl sonra 1992’de Spasski ile rövanş için karşı karşıya geldi. Fischer, Yugoslavya (Karadağ) da, Spasski’yle oynadığı rövanş maçında, ABD tarafından “kanun kaçağı” olarak ilan edildi. (1992 yılında, ABD hükümeti ve BM, Yugoslavya’ya ambargo uyguluyordu.) 20 yıl sonra FIDE dışında gerçekleşen gayrı resmi rövanş maçı, Fischer’in 1972’de FIDE’ye kabul ettiremediği şart ve kurallarla oynanmıştır. 10 galibiyet şartı; 10 galibiyete ilk ulaşan oyuncu maçı kazanır. Beraberlikler skora dahil edilmez.
9-9 luk eşitlik durumu: Maç skoru 9-9 eşitliğe ulaşırsa şampiyon (Fischer) unvanını korur. Maç, Fischer’in 10-5 üstünlüğüyle bittiği için bu kurala gerek kalmaz.

10 galibiyet üzerinden oynanan maçı, Fischer +10 -5 =15 sonuçla kazandı. Fischer, 2008 yılında hayata veda etti.

Fischer’e ait bunca bilgiden sonra bir oyununu vermeden olmaz.13 yaşında iken oynadığı ve satranç tarihine “yüz yılın oyunu” olarak geçen bu güzel oyunu verelim. Özellikle 17… Fe6!! hamlesi ve sonrası dikkate değer.

D. Byrne – B. Fischer 1956, Grünfeld Savunması

Af3 Af6 2. c4 g6 3. Ac3 Fg7 4. d4 0-0 5. Ff4 d5 6.Vb3 dxc4 7. Vxc4 c6 8. e4 Abd7 9. Kd1 Ab6 10. Vc5 Fg4 11. Fg5 Aa4! 12. Va3 Axc3 13. bxc3 Axe4! 14. Fxe7 Vb6 15. Fc4 Axc3! 16. Fc5 Kfe8+ 17. Şf1 Fe6!! 18. Fxb6 Fxc4+ 19. Şg1 Ae2+ 20. Şf1 Axd4+ 21. Şg1Ae2+ 22. Şf1 Ac3+ 23. Şg1 axb6 24. Vb4 Ka4 25. Vxb6 Axd1 26. h3 Kxa2 27. Şh2 Axf2 28. Ke1 Kxe1 29. Vd8+ Ff8 30. Axe1 Fd5 31. Af3 Ae4 32. Vb8 b5 33. h4 h5 34. Ae5 Şg7 35. Şg1 Fc5+ 36. Şf1 Ag3+ 37. Şe1 Fb4+ 38. Şd1 Fb3+ 39. Şc1 Ae2+ 40. Şb1 Ac3+ 41. Şc1 Kc2+ mat 0-1

A. Karpov, şampiyonluk unvanını, 1978 ve1981’de V. Korçnoy’a karşı ve1985’te G. Kasparov’a karşı, FIDE’nin iptal ettiği maçla 10 yıl koruyabilmiştir.

Bitmeyen Maç
FIDE, 1984 -1985 yılında organize ettiği Karpov – Kasparov ünvan maçını 6 galibiyet üzerinden oynatır. “Bitmeyen maç” olarak ilan edilen Karpov-Kasparov unvan maçı (toplam: 5ay 5 gün sürmüştü).
FIDE’nin tartışmaya neden olan maç kuralları şunlardı: Şampiyonluk unvanını kazanmak için 6 galibiyet almak yeterliydi. Maç sınırı yoktu. Beraberlikler skora dahil değildi. Sadece galibiyetler skora yazılıyordu. Maç sınırı olmadığı için 12-12 beraberlik durumunda unvan sahibinin unvanı koruması geçerli değildi. Kısaca, FIDE, “6 galibiyet alan taraf şampiyon olur” kuralını getirmişti.

İlk 12 oyunluk puan çizelgesinde, Karpov maçı 4 – 0 önde götürüyor. 13’ten 24 oyuna kadar ki çizelgede oyunlar beraberlikle sonuçlanıyor ve skor, 4 – 0 lık farkla Karpov’un lehine.

3. puanlama oyun çizelgesinde, 27. oyunda bir galibiyet daha alan Karpov, puanını 5’e çıkarıyor. Ünvanını koruması için 1 puan gerekiyor. Fakat 6. Puan bir türlü gelmiyor. Dört beraberlikle biten oyunlardan sonra, Kasparov (SSCB) 32. oyunu kazanıp durumu 5-0 dan 5-1’e getiriyor. Sonraki 15 oyun beraberlikle sonuçlanıyor. 47. ve 48. oyun Kasparov’un galibiyetiyle sonuçlanınca skor 5 – 3 oluyor İşte gerilen ipler burada kopuyor. FIDE, Karpov’un rahatsızlığını – kilo kaybını- öne sürerek maçı iptal ediyor ve bir yıl sonra yapılmasını karara bağlıyor. Kasparov karara itiraz etse de sonuç değişmiyor. Maç tüzüğüne, iptal etme ve erteleme gerekçeleri konmuştur. Kasparov’un FIDE itirazı ve isyanı, hantal bir bürokrasiye sahip olduğuna inandığı FIDE’nin iptal kararıdır. FIDE, maçı iptal etmek yerine erteleme vermiş olsaydı yerinde bir karar olurdu.

“Bitmeyen maç” Karpov-Kasparov maçı. Kasparov’un kazandığı 47. ve 48. parti, skoru 5 – 1’den 5 – 3 duruma getirdi.
Bu iki oyunu görelim:

Karpov-Kasparov 1984-1985 , 47.oyun, Vezir Gambiti

1. Af3 Af6 2. c4 e6 3. d4 d5 4. Ac3 c6 5. Fg5 Abd7 6. e3 Va5 7. cxd5 Axd5 8. Vd2 A7b6 9. Ad5 Vd2 10. Ad2 exd5 11. Fd3 a5 12. a4 Fb4 13. Şe2 Fg4 14. f3 Fh5 15. h4 0-0 16. g4 Fg6 17. b3 Fd3 18. Şd3 Kfe8 19. Kac1 c5 20. Ff4 Kac8 21. dxc5 Ad7 22. c6 bxc6 23. Khd1 Ac5 24. Şc2 f6 25. Af1 Ae6 26. Fg3 Ked8 27. Ff2 c5 28. Ad2 c4! 29. bxc4 Ac5! 30. e4 .d4 31. Ab1 d3 32. Şb2 d2. 0-1

Kasparov-Karpov
1984-1985, 48. Oyun, Petrof -Rus- Savunması

1.e4 e5 2. Af3 Af6 3. Ae5 d6 4. Af3 Ae4 5. d4 d5 6. Fd3 Ac6 7.0-0 Fe7 8. c4 Af6 9. Ac3 0-0 10. h3 dxc4 11. Fxc4 Aa5 12. Fd3 Fe6 13. Ke1 Ac6 14. a3 a6 15. Ff4 Vd7 16. Ae5 Ae5 17. dxe5 Ad5 18. Ad5 Fd5 19. Vc2 g6 20. Kad1 c6 21. Fh6 Kfd8 22. e6! fxe6 23. Fg6 Ff8 24. Ff8 Kf8 25. Fe4 Kf7 26. Ke3 Kg7 27. Kdd3 Kf8 28. Kg3! Şh8 29. Vc3 Kff7 30. Kde3 Şg8 31. Ve5 Vc7 32. Kg7 Kg7 33. Fd5 Ve5 34. Fe6 Ve6 35. Ke6 Kd7 36. b4 Şf7 37. Ke3 Kd1 38. Şh2 Kc1 39. g4 b5 40. f4 c5 41. bc5 Kc5 42. Kd3 Şe7 43. Şg3 a5 44. Şf3 b4 45. ab4 ab4 46. Şe4 Kb5 47. Kb3 Kb8 48. Şd5 Şf6 49. Şc5 Ke8 50. Kb4 Ke3 51. Ah4 Kh3 52. h5 Kh4 53. f5 Kh1 54. Şd5 Kd1 55. Kd4 Ke1 56. Şd6 Ke8 57. Şd7 Kg8 58. h6 Şf7 59. Kc4 Şf6 60. Ke4 Şf7 61. Şd6 Şf6 62. Ke6 Şf7 63. Ke7 Şf6 64. Kg7 Kd8 65. Şc5 Kd5 66. Şc4 Kd4 67. Şc3 1-0

FIDE’nin 48 oyu süren Karpov-Kasparov maçının iptal kararı, Karpov’un fiziki olarak yıpranmış, ciddi kilo kaybı ve bitkin düştüğü gerekçesiyle, FIDE Başkanı F. Compomones, iki oyuncunun da sağlığını koruma gerekçesiyle, maçın kazananı olmadan iptal ettiğini duyurdu. İki oyuncu karara itiraz etti. Kasparov, ivmeyi yakalamışken durdurulduğunu (haklıydı), Karpov, kazanmaya sadece bir galibiyet yakın olduğunu belirtiyordu (haklıydı). Haksız olan kimdi?

”Satranç, diri olanın kazandığı bir zihin sporudur.”